Δράση E.1 Διαχείριση του προγράμματος
Παραδοτέα:
D–E1.1: Έκθεση του Συμβουλίου Διαχείρισης του Προγράμματος
Οι συνεδριάσεις του Συμβουλίου Διαχείρισης του Προγράμματος (Project Management Board – PMB), στις οποίες συμμετείχε ο Οικονομικός Υπεύθυνος του Συντονιστή ή άλλο διοικητικό προσωπικό, πραγματοποιούνταν τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο ή ακολουθούσαν τις συνεδριάσεις της Τεχνικής Επιτροπής (TC) ή της Επιτροπής Καθοδήγησης (SC). Η μόνη διαφορά ήταν ότι παρίσταντο μόνο οι Επικεφαλής, ο Γενικός Διευθυντής του Συντονιστή Δικαιούχου ή ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών.
Ρόλος και Λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου Διαχείρισης Έργου (PMB)
Το Διοικητικό Συμβούλιο Διαχείρισης του Προγράμματος (PMB) διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην επιτυχή εκτέλεση και διαχείριση του Προγράμματος LIFE. Με δέσμευση στη βελτιστοποίηση της επιχειρησιακής προόδου του έργου, το PMB ήταν υπεύθυνο για:
- την εξασφάλιση συμμόρφωσης με τις διοικητικές απαιτήσεις,
- τον συντονισμό δραστηριοτήτων μεταξύ όλων των Δικαιούχων του έργου,
- τη διευκόλυνση αποδοτικής και διαφανούς διαχείρισης του προϋπολογισμού.
Το PMB διατηρούσε συνεχή επικοινωνία με την Αρχή CINEA (European Climate, Infrastructure and Environment Executive Agency), ώστε να διασφαλίζεται η ευθυγράμμιση των στόχων του έργου με τις κανονιστικές απαιτήσεις.
Η λειτουργία του PMB βασίστηκε σε μια δομημένη προσέγγιση, η οποία περιλάμβανε τακτικές συνεδριάσεις, τόσο δια ζώσης όσο και μέσω τηλεδιασκέψεων, για τη συζήτηση της προόδου του έργου, των προκλήσεων και των επερχόμενων καθηκόντων. Το Συμβούλιο αποτέλεσε μια συνεργατική πλατφόρμα για τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να ανταλλάσσουν ιδέες, να επιλύουν ζητήματα και να σχεδιάζουν στρατηγικές για την υλοποίηση του έργου.
Το PMB συνέβαλε καθοριστικά στην προετοιμασία εκθέσεων έργου και στην υποβολή αιτημάτων τροποποίησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξασφαλίζοντας την ακριβή σύνταξη και έγκαιρη κατάθεση όλων των απαιτούμενων εγγράφων.
Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, το PMB χρησιμοποίησε τυποποιημένα εργαλεία παρακολούθησης του έργου και υιοθέτησε διαδικτυακές μεθόδους επικοινωνίας, διευκολύνοντας την αδιάλειπτη συνεργασία μεταξύ των μελών της ομάδας. Όλες οι επισκέψεις παρακολούθησης και οι δραστηριότητες του Υπευθύνου Έργου ενσωματώνονταν στην ατζέντα του PMB, εξασφαλίζοντας πλήρη εποπτεία της προόδου.
Καθ’ όλη τη διάρκεια υλοποίησης του έργου, στις συνεδριάσεις του PMB συζητήθηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα βασικά θέματα:
- Επισκόπηση Τεχνικής Υλοποίησης
- Χρονοδιάγραμμα και Ορόσημα
- Σχεδιασμός Εργαστηρίων/Ημερίδων
- Ζητήματα Διαχείρισης
- Οικονομική Εποπτεία
- Στρατηγικές Διάχυσης
- Επισκέψεις Παρακολούθησης
- Σχεδιασμός για το Μέλλον και Βιωσιμότητα
Συνοψίζοντας, το PMB αποτέλεσε έναν καίριο διοικητικό φορέα που διευκόλυνε την επικοινωνία, την εποπτεία και τον στρατηγικό σχεδιασμό καθ’ όλη τη διάρκεια του Προγράμματος LIFE. Μέσα από την κάλυψη τεχνικών, οικονομικών και διαχειριστικών θεμάτων, το PMB διασφάλισε ότι το έργο πέτυχε τους στόχους του και συνέβαλε σε βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης υδάτων.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D–E1.2: Έκθεση Επιτροπής Καθοδήγησης (Steering Committee Report)
Οι συνεδριάσεις της Επιτροπής Καθοδήγησης (Steering Committee – SC) ακολουθούσαν τις συνεδριάσεις της Τεχνικής Επιτροπής (TC), στις οποίες συμμετείχαν οι Επικεφαλής κάθε Δικαιούχου.
Συνολικά πραγματοποιήθηκαν έντεκα (11) συνεδριάσεις.
Η επιτροπή διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην καθοδήγηση του έργου, λαμβάνοντας στρατηγικές αποφάσεις και διασφαλίζοντας ότι το έργο παρέμεινε ευθυγραμμισμένο με τους στόχους του. Οι έντεκα συνεδριάσεις της SC αποτέλεσαν πλατφόρμα συζήτησης για την πρόοδο, τις προκλήσεις και τις μελλοντικές κατευθύνσεις, ενισχύοντας τη συνεχή συνεργασία και δέσμευση μεταξύ των Δικαιούχων.
Η επιτροπή πραγματοποίησε επίσης συναντήσεις με τους εμπειρογνώμονες του C2M: Η συμμετοχή του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος” και του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου στις συνεδριάσεις αυτές εστίασε στην διερεύνηση δρόμων εμπορικής αξιοποίησης της αναπτυχθείσας τεχνολογίας.
Στις συνεδριάσεις της επιτροπής εξετάστηκαν, επιπλέον, ζητήματα διαχείρισης που σχετίζονταν με την πρόοδο των Δράσεων, η επικοινωνία με τον Παρατηρητή (Monitor) και τον Υπεύθυνο του Έργου, η επίλυση προβλημάτων και ο σχεδιασμός εναλλακτικών μέτρων.
Κατά το τελικό στάδιο υλοποίησης του έργου, η επιτροπή εστίασε στον σχεδιασμό δράσεων για την υποβολή προτάσεων πολιτικής και στην ανάπτυξη επαφών με βιομηχανικούς φορείς.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D-Ε1.3: Έκθεση Τεχνικών Επιτροπών
Η παρούσα έκθεση συνοψίζει τις δραστηριότητες και τις συζητήσεις της Τεχνικής Επιτροπής (ΤΕ) καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου LIFE PureAgroH2O, η οποία συγκέντρωσε ειδικούς από διάφορους τομείς με σκοπό την αντιμετώπιση και επίλυση τεχνικών προκλήσεων που σχετίζονται με τους στόχους του έργου.
Κατά τη διάρκεια του έργου, η ΤΕ συνεδρίασε συνολικά είκοσι έξι (26) φορές, με κάθε συνεδρία να επικεντρώνεται σε κρίσιμες πτυχές της υλοποίησης του έργου, όπως η διαχείριση του νερού, η ανάλυση φυτοφαρμάκων και η καθιέρωση πρωτοκόλλων δειγματοληψίας.
Σημαντικές συζητήσεις περιλάμβαναν τον εντοπισμό των πηγών νερού για το πλύσιμο των μήλων, τον καθορισμό των αναλύσεων που απαιτούνται για τα υγρά απόβλητα και την επιλογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων (PPPs) για μελέτη. Η ΤΕ υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των μελών και καθόρισε χρονοδιαγράμματα για τις δράσεις του έργου, τα παραδοτέα και τα προγράμματα δειγματοληψίας.
Επίσης, εξετάστηκαν σημαντικά ευρήματα από τις αναλύσεις υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων και της μικροβιολογικής ποιότητας του νερού και των υγρών αποβλήτων, οδηγώντας σε συστάσεις για βελτιωμένες πρακτικές επεξεργασίας νερού.
Οι συνεδριάσεις της ΤΕ διευκόλυναν την ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών, επέτρεψαν τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και διασφάλισαν την πρόοδο του έργου προς την επίτευξη των περιβαλλοντικών και αγροτικών στόχων βιωσιμότητας. Συνολικά, η ΤΕ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην τεχνική καθοδήγηση του έργου LIFE PureAgroH2O κατά την πορεία του στις διάφορες φάσεις, με σαφή εστίαση στην επίτευξη των καθορισμένων στόχων και στην ικανοποίηση των αναγκών των εμπλεκόμενων ενδιαφερομένων.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D-Ε1.4: Έκθεση Προόδου
Υποβλήθηκαν δύο εκθέσεις προόδου. Η πρώτη έκθεση αφορούσε τις δράσεις και τα αποτελέσματα για την περίοδο από 01/07/2018 έως 30/06/2019, ενώ η δεύτερη κάλυπτε τις δράσεις και τα αποτελέσματα για την περίοδο από 01/07/2019 έως 13/12/2021.
Ημερομηνία Παράδοσης: 13/12/2021
Η τρίτη έκθεση προόδου παρουσίασε τα αποτελέσματα και τις δράσεις που υλοποιήθηκαν κατά την περίοδο από 13/12/2021 έως 13/12/2022. Λόγω δύο τροποποιήσεων του προγράμματος LIFE, υποβλήθηκε επίσης στην CINEA τέταρτη έκθεση που καλύπτει την περίοδο από 16/12/2022 έως 15/05/2024.
Ημερομηνία παράδοσης: 13/12/2022
D-Ε1.5: Ενδιάμεση έκθεση (Αίτημα πληρωμής προχρηματοδότησης)
Πραγματοποιήθηκε αναφορά όλων των δράσεων στην CINEA. Συγκεκριμένα:
Δράση Α: Προπαρασκευαστική δράση
Α1. Ανάλυση Κατάστασης: Πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε βιομηχανίες επεξεργασίας φρούτων στην Ελλάδα και την Ισπανία για να καταγραφούν οι τρέχουσες πρακτικές διαχείρισης των αστικών λυμάτων. Οι προσαρμογές στη μεθοδολογία βελτίωσαν τη συμμετοχή.
Α2. Σχεδιασμός Εννοιολογικής Διαδικασίας (CPD): Ολοκληρώθηκε ο CPD και η βελτιστοποίηση του συστήματος PNFR, με έμφαση στην ενεργειακή αποδοτικότητα και τη μείωση του κόστους. Πειραματικά δεδομένα από το ΕΚΕΤΑ υποστήριξαν τη φάση σχεδιασμού.
Δράση Β: Υλοποίηση
Β1. Κατασκευή: Ολοκληρώθηκε λεπτομερής μελέτη FEED. Τα υλικά των αντιδραστήρων ενημερώθηκαν (ανοξείδωτο ατσάλι και γυαλί). Ο αριθμός των μονάδων PNFR αυξήθηκε σε τέσσερις για να χειριστούν 3000 kg/h απόβλητα. Η κατασκευή είναι σε εξέλιξη.
Β2. Λειτουργικές Διαδικασίες (ΖΑΓΟΡΙΝ): Πραγματοποιήθηκε μελέτη HAZOP για την αξιολόγηση της ασφάλειας και των λειτουργικών κινδύνων. Ορίστηκαν σημεία παρακολούθησης και εξοπλισμός για τις δύο πιλοτικές εγκαταστάσεις. Καθυστερήσεις στην προμήθεια εξοπλισμού επηρεάζουν το χρονοδιάγραμμα, με προγραμματισμένη θέση σε λειτουργία στα τέλη του 2020.
Β3. Αναλυτικές Διαδικασίες: Αναλύθηκαν δείγματα νερού από τις δύο πιλοτικές εγκαταστάσεις. Σημαντικές διαφορές στα χαρακτηριστικά των λυμάτων υπογράμμισαν την ανάγκη προ-επεξεργασίας στην Ισπανία.
Β4. Αξιολόγηση και Οικονομική Ανάλυση: Οι καθυστερήσεις στην κατασκευή επηρέασαν την ικανότητα έναρξης της πλήρους αξιολόγησης.
Δράση Γ: Παρακολούθηση και Επίδραση
Γ1. Δείκτες Απόδοσης: Τα δεδομένα ανέβηκαν και επικυρώθηκαν στο εργαλείο LIFE KPI. Επιλέχθηκε ανάδοχος για την αξιολόγηση του αποτυπώματος άνθρακα.
Γ2. Κοινωνικο-οικονομική Επίδραση: Πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις, ομάδες εστίασης και επιτόπια ανάλυση για την εκτίμηση της πιθανότητας υιοθέτησης και των στάσεων των εμπλεκόμενων φορέων. Αναπτύχθηκε μεθοδολογία αξιολόγησης της επίδρασης.
Δράση Δ: Επικοινωνία και Δικτύωση
Δ1. Διάχυση: Δημιουργήθηκαν η ιστοσελίδα του έργου, και οι αντίστοιχες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Διανεμήθηκαν έντυπα υλικά (φυλλάδια, αφίσες, ενημερωτικά δελτία). Πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση στην Ελλάδα· Ημερίδες που είχαν προγραμματιστεί για το 2020 αναβλήθηκαν λόγω COVID-19.
Δ2. Δικτύωση: Το έργο προωθήθηκε μέσω ευρωπαϊκών συμπράξεων-ομάδων και εκδηλώσεων. Ξεκίνησαν συνεργασίες με βιομηχανικούς φορείς και συναφή έργα της ΕΕ.
Δ3. Βιομηχανική παραγωγή και Εμπορευματοποίηση: Δεν έχει ξεκινήσει ακόμη λόγω καθυστερήσεων στην κατασκευή.
Δράση Ε: Διαχείριση και Έλεγχος
Ε1. Διαχείριση Έργου: Σε εξέλιξη και αποτελεσματικά συντονισμένη.
Ε2. Έλεγχος: Έχει επιλεγεί εξωτερικός ελεγκτής.
Ημερομηνία παράδοσης: 30/03/2020
D–E1.7: Αναφορά Αρχών Προμηθειών
Οι αρχές προμηθειών που εφαρμόζονται στην Ελλάδα και την Ισπανία για δημόσιους φορείς όπως το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας “Δημόκριτος”, το Πανεπιστήμιο της Αλμερίας και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγοράς Πηλίου περιέχονται στο παραδοτέο. Οι αντίστοιχοι νόμοι προμηθειών επισυνάπτονται σε αυτό το παραδοτέο. Αυτοί οι νόμοι και οι αρχές έχουν ακολουθηθεί από τους Εταίρους για όλες τις προμήθειες της περιόδου από 1/9/2018 έως 30/04/2020.
Ημερομηνία Παράδοσης: 30/04/2020
Δράση E.2 Οικονομικός έλεγχος
Δράση E.3 Σχέδιο δράσης μετά τη λήξη του Προγράμματος LIFE
H τεχνική κλίμακα και τα αποτελέσματα λειτουργίας επέτρεψαν την εφαρμογή και υιοθέτηση της προτεινόμενης από το πρόγραμμα τεχνολογίας, η οποία θα αποφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη. Ειδικότερα πραγματοποιηθηκαν οι ακόλουθες δράσεις:
- Κατάρτιση λίστας πιθανών τελικών χρηστών τεχνολογίας Νερού και Επεξεργασίας Λυμάτων από όλους τους βιομηχανικούς τομείς όπως πχ Βιολογικούς Καθαρισμούς Αστικών Λυμάτων, Βιομηχανίες Τροφίμων και Ποτών και επίσης Βιομηχανίες Απόσμησης Πόσιμου Νερού.
- Δημιουργία ενός συστήματος συνεχούς προώθησης, μέσω προηγμένης δικτύωσης, και της επιρροής των τρεχουσών τάσεων της Αγοράς Νερού προς στους τομείς των ενεργειακά αποδοτικών, οικονομικών και πράσινων συστημάτων Επεξεργασίας Νερού & Λυμάτων (W & WWT).
Ο εντοπισμός νέων δυνητικών συμπράξεων θα πραγματοποιηθεί από τους δικαιούχους του έργου που συνδέονται άμεσα με τη Βιομηχανία επεξεργασίας Φρούτων και Λαχανικών (ΒΦΛ) και έχουν σχέση με τη βιομηχανία Επεξεργασίας Νερού & Λυμάτων. Για το σκοπό αυτό, θα αναπτυχθεί ένα αξιόπιστο επιχειρηματικό σχέδιο που θα περιλαμβάνει ανάλυση της επένδυσης, σχέδιο εμπορευματοποίησης και θα πραγματοποιηθούν δράσεις ανάλυσης αγοράς.
Σύνταξη σχεδίου διάδοσης και επικοινωνίας
Το πρωτότυπο σύστημα PNFR μπορεί να προωθηθεί και να εμπορευματοποιηθεί άμεσα από τους Δικαιούχους του υπάρχοντος δικτύου, οι οποίοι έχουν ένα καλά εδραιωμένο δίκτυο επιχειρηματικών επαφών και συνεργασιών με βιομηχανικούς εταίρους που συμμετέχουν στον ΣΕΒ: (Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών), στο Δίκτυο ΠΡΑΞΗ και στο Σύνδεσμο Βιομηχανιών Τροφίμων. Επιπλέον, πολλοί από τους βιομηχανικούς συνεργάτες των Δικαιούχων (έχοντας παράσχει Επιστολές Πρόθεσης Συνεργασίας) συμμετέχουν και υποστηρίζουν οικονομικά διεθνή συνέδρια και κερδίζουν διεθνείς συμβάσεις για την ανάπτυξη συστημάτων για την επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων, τα οποία σχετίζονται ιδιαίτερα με την τεχνολογία PNFR. Η πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στη Επιτροπή Διαχείρισης του προγράμματος υποδεικνύει την πιθανή εμπορευσιμότητα του συστήματος. Εκτός από σύντομες παρουσιάσεις σε πιθανούς πελάτες, συμμετοχές σε συνέδρια και διαφήμιση, ένα σημαντικό εργαλείο για τη διάδοση των αποτελεσμάτων του έργου και την προβολή των πλεονεκτημάτων του πρωτοτύπου PNFR αποτελεί η Διοργάνωση δύο Ημερίδων στις οποίες θα παρουσιαστεί το ολοκληρωμένο σύστημα PNFR και θα παρουσιαστούν αναλυτικά στους συμμετέχοντες τα αναμενόμενα οφέλη.
Προετοιμασία σχεδίου πολιτικής που θα κοινοποιηθεί στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής
Ως τμήμα των ενεργειών που υλοποιούνται στο πλαίσιο της παρούσας Δράσης, ειδικά εκείνων που σχετίζονται με την προετοιμασία του σχεδίου πολιτικής για επικοινωνία με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, είναι το νομοθετικό πλαίσιο που θα επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει την οδηγία για τα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος (Οδηγία που αφορά τις Ουσίες Προτεραιότητας). Μετά το 1ο έτος, θα διοργανωθούν συναντήσεις μεταξύ φορέων πολιτικής, με προκαθορισμένη ατζέντα, για να συζητηθούν ελλείψεις που εντοπίστηκαν στη Νομοθεσία σχετικά με τις ουσίες προτεραιότητας και για τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να ενσωματωθούν / αξιοποιηθούν τα αποτελέσματα του προγράμματος στην πολιτική.
Στο πλαίσιο αυτό, οι δράσεις που εμπίπτουν στη παρούσα θα έχουν έναν διττό στόχο:
- Την έναρξη πολιτικού διαλόγου για την επίτευξη θέσπισης προτύπων ΕΕ για την επαναχρησιμοποίηση λυμάτων στην άρδευση (δηλ. θέσπιση νομοθεσίας σχετικής με τις ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας για τα επαναχρησιμοποίηση νερού για γεωργική άρδευση και επαναφόρτιση του υδροφόρου ορίζοντα).
- Την εγκατάσταση συστήματος καταγραφής εκπομπών, απορρίψεων και απωλειών μη συμβατικών ουσιών προτεραιότητας από τη βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων και τη διατήρηση της συγκέντρωσής τους κάτω από τα όρια που ορίζονται από τα Πρότυπα Ποιότητας Περιβάλλοντος, αφού επιτευχθεί η κατηγοριοποίηση της Τεχνολογίας PNFR ως Καλύτερη Διαθέσιμη Τεχνολογία-Αποτελεσματικά Αξιοποιήσιμη σε Οικονομικό και Τεχνικό Επίπεδο(ΒΑΤ) για τη μείωση των ουσιών προτεραιότητας στα υγρά απόβλητα. Ειδικότερα, η στρατηγική μας θα είναι η θέσπιση περιορισμών εκροής που θα αντικατοπτρίζουν την τεχνολογία PNFR-BAT. Οι δικαιούχοι θα προχωρήσουν σε προτάσεις που θα υποβληθούν στα Υπουργεία Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και θα κοινοποιηθούν στη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της ΕΕ.
Παραδοτέα
D-E3.1: Ολοκληρωμένο σχέδιο αξιοποίησης
Τα Κύρια Αξιοποιήσιμα Αποτελέσματα (KPRs) του έργου (νέα γνώση πέραν της υπάρχουσας) έχουν οριστεί και, μετά την ανάθεση της κυριότητας και τη διευκρίνιση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που πρέπει να προστατευθούν μέσω μιας διαφανούς διαδικασίας, κάθε Δικαιούχος ήταν υπεύθυνος για τα δικά του KPRs, προκειμένου να διαμορφώσει την πρόταση αξίας (value proposition) μαζί με τον τρόπο εκμετάλλευσης (route for exploitation) στην στοχευμένη αγορά και τον χρόνο που απαιτείται για την επίτευξη της εισόδου στην αγορά, καθώς και να εντοπίσει πιθανούς ανταγωνιστές και τη στρατηγική για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (IPR strategy).
Το υπόβαθρο και η ήδη εδραιωμένη γνώση είχαν περιγραφεί στο Συμφωνητικό της Κοινοπραξίας (Consortium Agreement) και στα τεχνικά Παραρτήματα του έργου LIFE PureAgroH2O. Αυτά σχετιζόταν κυρίως με ένα Ευρωπαϊκό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας που κατέχει το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» από το 2011, το οποίο αφορά τον βασικό σχεδιασμό συσκευής καθαρισμού νερού που συνδυάζει συνεργιστικά φωτοκατάλυση και διήθηση μεμβράνης.
Πέραν αυτού, το έργο συγκέντρωσε σε βάθος γνώση και υψηλή τεχνογνωσία σε πολλαπλά επιστημονικά πεδία που σχετίζονται με:
- την ανάπτυξη υλικών και μεμβρανών,
- τον σχεδιασμό/βελτιστοποίηση και τη μηχανική διεργασιών διαχωρισμού και προηγμένων οξειδωτικών διεργασιών (ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»),
- την ανάπτυξη προηγμένων αναλυτικών τεχνικών για την ανίχνευση και ποσοτικοποίηση αναδυόμενων ρύπων (ΜΦΙ, Πανεπιστήμιο Αλμερίας),
- τους τομείς τριτοβάθμιας επεξεργασίας αστικών και βιομηχανικών υδάτων (GAC, φωτο-Fenton, φωτοκατάλυση, διήθηση μεμβράνης) (ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», UAL),
- τη βιομηχανική επεξεργασία και αυτοματοποίηση (ΖΑΓΟΡΙΝ),
- τις βέλτιστες πρακτικές για φυτοπροστασία και διαχείριση υγρών αποβλήτων (ΜΦΙ, ΖΑΓΟΡΙΝ)
- καθώς και τις κανονιστικές πτυχές που αφορούν την επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση λυμάτων (ΖΑΓΟΡΙΝ, ΜΦΙ) και την πρόσφατη ταξινόμηση αναδυόμενων μικρορρυπαντών.
Κατά συνέπεια, κάθε Δικαιούχος διέθεται την ικανότητα να εκτελεί επαρκείς δραστηριότητες διαχείρισης δεδομένων και διάχυσης, να καθορίζει το επίπεδο προστασίας για κάθε KPR και να επιτυγχάνει ουσιαστική διάχυση επιστημονικών δεδομένων μέσω συμμετοχής σε συνέδρια και εργαστήρια, καθώς και μέσω δημοσιεύσεων σε επιστημονικά περιοδικά Ανοικτής Πρόσβασης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το έργο παρήγαγε υψηλής ποιότητας δημοσιεύσεις που σχετίζονται με την απόδοση των φωτοκαταλυτικών ινών και μεμβρανών που χρησιμοποιήθηκαν σε πρωτότυπο προ-πιλοτικής κλίμακας για τη μείωση του φορτίου φυτοφαρμάκων που βρέθηκαν στα υγρά απόβλητα της ΖΑΓΟΡΙΝ. Ωστόσο, σε όλες αυτές τις δημοσιεύσεις και δραστηριότητες διάχυσης, το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» δεν παρουσίασε ποτέ τα λεπτομερή σχέδια του αντιδραστήρα PNFR και των εσωτερικών του τμημάτων. Τα λεπτομερή αυτά σχέδια προστατεύονται μέσω σχετικού Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας που προετοιμάζει το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», με επίκεντρο τις βελτιώσεις που εισήχθησαν στον σχεδιασμό βασικών εξαρτημάτων του αντιδραστήρα για την ενίσχυση της απόδοσης και της κλιμακωσιμότητάς του. Όπως περιγράφεται στο σχέδιο after-LIFE, στόχος είναι η κατάθεση αυτής της ευρεσιτεχνίας εντός του πρώτου έτους μετά τη λήξη του έργου.
Πέρα από τα κύρια KPRs και τη διαδρομή αξιοποίησης, το παρόν Παραδοτέο περιγράφει επίσης:
- τη στρατηγική μας για την εμπλοκή ενδιαφερόμενων μερών,
- τους βασικούς δείκτες απόδοσης (KPIs) για τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης, διάχυσης και επικοινωνίας,
- τους κανόνες που διέπουν τα δικαιώματα πρόσβασης για την από κοινού εκτελεσθείσα έρευνα,
- καθώς και τα μέτρα για την παροχή ανοικτής πρόσβασης σε αξιολογημένες από ομότιμους επιστημονικές δημοσιεύσεις που θα προκύψουν από το έργο, ιδίως εκείνες που σχετίζονται με τα αποτελέσματα της εκτεταμένης πειραματικής εφαρμογής του πρωτοτύπου προ-πιλοτικής κλίμακας κατά την περίοδο after-LIFE.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2023
D-E3.2: Έκθεση Προτάσεων για Νομοθεσία
Το παρόν έγγραφο προτείνει νομοθετική αλλαγή προς τη πολιτική ηγεσία, αναδεικνύοντας την κρίσιμη ανάγκη επαναχρησιμοποίησης νερού στον τομέα της επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων. Η πρόταση υπογραμμίζει τη σημαντική συμβολή της βιομηχανίας αυτής στην εθνική οικονομία, ιδιαίτερα όσον αφορά την εγχώρια κατανάλωση και τις εξαγωγές. Επισημαίνεται η μεγάλη κατανάλωση νερού για την επεξεργασία φρούτων και λαχανικών, που εκτιμάται μεταξύ 60.000 και 400.000 κυβικών μέτρων ετησίως.
Έρευνες δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων στον τομέα παράγει σημαντικά υγρά απόβλητα, αλλά η ανακύκλωση νερού δεν είναι ευρέως διαδεδομένη. Η πρόταση τονίζει τη σημασία της επαναχρησιμοποίησης νερού για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σε συμφωνία με τις αρχές της Οδηγίας Πλαίσιο για το Νερό. Για την επίτευξη αυτού, προτείνεται η επεξεργασία του νερού ώστε να πληροί τα πρότυπα πόσιμου νερού, με μεθόδους συμβατικές όπως η διήθηση και η αντίστροφη ώσμωση, ή καινοτόμες τεχνολογίες όπως η φωτοκαταλυτική νανοδιήθηση.
Προτείνεται η τροποποίηση της ελληνικής νομοθεσίας ώστε να επιτρέπεται η επαναχρησιμοποίηση νερού, υπό την προϋπόθεση ότι το επεξεργασμένο νερό πληροί τα ποιοτικά κριτήρια πόσιμου νερού, διασφαλίζει την ασφάλεια και υγιεινή των τροφίμων και ακολουθεί τις διαδικασίες HACCP υπό την εποπτεία αρμόδιου φορέα.
Βάσει των τεχνικών αποτελεσμάτων του έργου, έχουν ξεκινήσει σημαντικές δράσεις για την προώθηση της βιωσιμότητας και της ευρύτερης υιοθέτησης της επαναχρησιμοποίησης νερού. Στο πλαίσιο αυτό, οι δικαιούχοι του έργου ανέπτυξαν ένα ολοκληρωμένο κατάλογο εκπομπών και απορρίψεων, που περιλαμβάνει προτεραιότητες και ουσίες περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, ως εργαλείο υποστήριξης τεκμηριωμένης επικοινωνίας με τους φορείς χάραξης πολιτικής.
Παράλληλα, βρίσκεται σε διαβούλευση σχέδιο νομοθετικής πρότασης για την επαναχρησιμοποίηση νερού, που στηρίζεται στην αυξανόμενη τάση για μη πόσιμη επαναχρησιμοποίηση, η οποία κερδίζει έδαφος από τη δεκαετία του 1980 λόγω στρατηγικών πλεονεκτημάτων όπως η τοπική διαθεσιμότητα, η αξιοπιστία των πόρων και η μειωμένη εξάρτηση από συμβατικές πηγές νερού.
Προβλέπεται ότι η χρήση αναγεννημένου νερού θα αυξηθεί εκθετικά στο μέλλον, όχι λόγω τεχνολογικών περιορισμών, αλλά λόγω ρυθμιστικών, οικονομικών και εφαρμοστικών προκλήσεων. Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για την επαναχρησιμοποίηση νερού θα απαιτήσουν αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας, γεγονός που θα οδηγήσει σε αναβαθμίσεις των υφιστάμενων υποδομών επεξεργασίας.
Για να επιτευχθούν τα μελλοντικά πρότυπα ποιότητας νερού και να προστατευθούν η δημόσια υγεία και το περιβάλλον, απαιτείται περαιτέρω τεχνολογική καινοτομία, ειδικά στην αντιμετώπιση των Ρύπων Αναδυόμενου Ενδιαφέροντος (CECs). Στο πλαίσιο αυτό, οι προηγμένες διεργασίες οξείδωσης (AOPs) και τα υβριδικά συστήματα νανοδιήθησης-φωτοκαταλύσεως αναδεικνύονται ως υποσχόμενες τεχνολογίες που προσφέρουν ταυτόχρονα απολύμανση και αφαίρεση μικρορρύπων. Ωστόσο, για την πλήρη εμπορική αξιοποίηση αυτών των λύσεων απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την αύξηση της τεχνολογικής ωριμότητας.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D-E3.3: Πρωτόκολλο απογραφής εκπομπών, απορρίψεων και απωλειών ουσιών προτεραιότητας
Το έγγραφο παρουσιάζει το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με τους ρύπους προτεραιότητας στην Ευρώπη, ιδίως στο πλαίσιο της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (ΟΠΥ). Το 2013, η ΕΕ καθόρισε μια λίστα 45 ρύπων προτεραιότητας, η οποία περιλαμβάνει μια σειρά από Φυτοπροστατευτικά Προϊόντα, βαρέα μέταλλα και άλλες χημικές ουσίες. Η αναθεώρηση της ΟΠΥ επανέλαβε τη σημασία της παρακολούθησης και αντιμετώπισης των αναδυόμενων ρυπαντών, οδηγώντας σε πρόταση τον Οκτώβριο του 2022 για αναθεώρηση αυτής της λίστας. Οι προτεινόμενες αλλαγές περιλαμβάνουν την προσθήκη 25 ουσιών, όπως τα συνολικά Φυτοπροστατευτικά Προϊόντα και φαρμακευτικά προϊόντα, μαζί με αυστηρότερα πρότυπα για τις ήδη υπάρχουσες χημικές ουσίες.
Τα βασικά ευρήματα από το έργο LIFE PureAgroH2O δείχνουν ότι διάφορα Φυτοπροστατευτικά Προϊόντα ανιχνεύονται συχνά στα αγροβιομηχανικά απόβλητα, θέτοντας περιβαλλοντικούς κινδύνους. Από τις 46 ουσίες που εντοπίστηκαν σε δείγματα λυμάτων συλλεγμένα μεταξύ 2022-2024, τρεις acetamiprid, ιmidacloprid and thiamethoxam – περιλαμβάνονται στη λίστα προτεραιότητας της ΕΕ για ρυπαντές επιφανειακών υδάτων (Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Βρυξέλλες, 26.10.2022 COM (2022) 540 τελικό 2022/0344 (COD)). Η μέση συγκέντρωση αυτών των ουσιών στα απόβλητα ήταν 0,117 μg/L, που αντιστοιχεί σε πιθανή ετήσια περιβαλλοντική εκπομπή 0,67 g συνολικών δραστικών ουσιών.
Οι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου επιβεβαιώνουν ότι οι τρέχουσες μέθοδοι επεξεργασίας μπορούν να αφαιρέσουν αυτούς τους ρυπαντές ενδιαφέροντος κατά 69% (μέσος όρος για τις τρεις ουσίες που αναφέρονται στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 του COM(2022) 540 τελικό) και 63% (για 14 μη εγκεκριμένες πλέον ουσίες).
Το παραδοτέο περιγράφει επίσης συγκεκριμένους στόχους της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας, μεταξύ των οποίων η επικαιροποίηση των λιστών ρυπαντών, η ενίσχυση της παρακολούθησης χημικών μειγμάτων, η εναρμόνιση των Κανονισμών σε ολόκληρη την ΕΕ και η βελτίωση της πρόσβασης σε δεδομένα και της διαφάνειας. Συνολικά, το παραδοτέο τονίζει την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των αναδυόμενων ρυπαντών για την προστασία της ποιότητας των υδάτων και της δημόσιας υγείας στην Ευρώπη.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D-E3.4: Έκθεση υιοθέτησης πολιτικής για τις ουσίες προτεραιότητας
Η Ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στη Ζαγορά το 2024 επικεντρώθηκε σε κρίσιμα ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση των υδάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην επαναχρησιμοποίηση νερού από αστικά και βιομηχανικά απόβλητα. Αυτή η σημαντική εκδήλωση συνέδεσε πολιτικούς ηγέτες, επιστήμονες και εκπροσώπους του αγροτικού τομέα, με στόχο την προώθηση βιώσιμων πρακτικών και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής γνώσης. Η συνάντηση αποτέλεσε ένα ζωτικής σημασίας φόρουμ για τους ενδιαφερόμενους φορείς, υπογραμμίζοντας τον ρόλο των πολιτικών και των ηγετών της βιομηχανίας στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με το νερό.
Συνδιοργανωμένο με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Θεσσαλίας και Κεντρικής Ελλάδας, η Ημερίδα δομήθηκε με δύο βασικούς στόχους: πρώτον, την ενημέρωση των πολιτικών και των εκπροσώπων της βιομηχανίας σχετικά με καινοτόμες τεχνολογίες και πρακτικές για την επαναχρησιμοποίηση νερού από λύματα και, δεύτερον, την παροχή μιας πλατφόρμας για τους περιφερειακούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους να μοιραστούν τις απόψεις τους για ζητήματα διαχείρισης υδάτων και τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Η εκδήλωση τόνισε την επείγουσα ανάγκη για αποτελεσματικές στρατηγικές διαχείρισης νερού ενόψει της αυξανόμενης λειψυδρίας και των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Με την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων φορέων, η Ημερίδα στόχευσε στην αναγνώριση πρακτικών λύσεων και καινοτόμων προσεγγίσεων για τη βελτίωση της επαναχρησιμοποίησης νερού, συμβάλλοντας έτσι σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον για τη γεωργία και τη βιομηχανία στην περιοχή. Οι συζητήσεις που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της αποτέλεσαν θεμέλιο για τη διαμόρφωση μελλοντικών πολιτικών και πρακτικών σχετικά με τη διαχείριση και επαναχρησιμοποίηση του νερού, προάγοντας τελικά μια πιο ανθεκτική και βιώσιμη προσέγγιση στη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Δομή Ημερίδας
Το εργαστήριο οργανώθηκε σε δύο διακριτά μέρη, κάθε ένα εκ των οποίων εστίασε σε κρίσιμες πτυχές της διαχείρισης και επαναχρησιμοποίησης νερού:
- Επιστημονικό Μέρος (Πρώτο Μέρος):
Αυτή η ενότητα επικεντρώθηκε στις προκλήσεις της λειψυδρίας και ανέδειξε καινοτόμες τεχνολογίες για την επαναχρησιμοποίηση νερού. Ειδικοί παρουσίασαν διάφορες προσεγγίσεις και λύσεις που αποσκοπούν στην ορθολογική αξιοποίηση των υδατικών πόρων, ιδιαίτερα από τα απόβλητα. Οι συζητήσεις κάλυψαν τις εξελίξεις στις τεχνολογίες επεξεργασίας, μελέτες περιπτώσεων επιτυχημένων εφαρμογών και τα πιθανά οφέλη από την υιοθέτηση αυτών των καινοτομιών στον αγροτικό και βιομηχανικό τομέα. Το επιστημονικό μέρος στόχευε στην παροχή μιας ολοκληρωμένης κατανόησης της τρέχουσας κατάστασης των τεχνολογιών επαναχρησιμοποίησης νερού και της αποτελεσματικότητάς τους στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
- Πολιτικό Μέρος (Δεύτερο Μέρος):
Σε αυτή την ενότητα, οι πολιτικοί και οι περιφερειακές αρχές παρουσίασαν τις προτεραιότητες και τις στρατηγικές τους για την αποτελεσματική διαχείριση του νερού. Η συζήτηση έδωσε τη δυνατότητα στους αρμόδιους να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με το ρυθμιστικό πλαίσιο, τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες και τις συνεργατικές πρωτοβουλίες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της λειψυδρίας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ευθυγράμμιση των πολιτικών στόχων με τις τεχνολογικές εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο επιστημονικό μέρος, διασφαλίζοντας μια συνεκτική προσέγγιση στη διαχείριση των υδατικών πόρων. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν καίρια θέματα, όπως η χρηματοδότηση για βελτιώσεις υποδομών, η ανάγκη για ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης υδάτων και η σημασία της συμμετοχής των ενδιαφερομένων στη λήψη αποφάσεων.
Αυτά τα δύο μέρη της Ημερίδας ανέδειξαν τη διαδραστικότητα μεταξύ της επιστημονικής καινοτομίας και της ανάπτυξης πολιτικών, παρουσιάζοντας την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ ερευνητών, εκπροσώπων της βιομηχανίας και κυβερνητικών φορέων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των επειγόντων προκλήσεων στη διαχείριση και επαναχρησιμοποίηση του νερού.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
D-E3.5:Σχέδιο After-Life
Το σχέδιο “After-LIFE” αποτελεί το στρατηγικό έγγραφο που έχει σχεδιαστεί για να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα και τη συνέχεια των αποτελεσμάτων του έργου LIFE PureAgroH2O πέραν της επίσημης περιόδου χρηματοδότησης. Το σχέδιο αυτό περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα διατηρηθούν, θα αναπτυχθούν και θα επικοινωνηθούν οι δράσεις και οι επιπτώσεις του έργου στα επόμενα χρόνια. Ο στόχος του εγγράφου είναι να θέσει το πλαίσιο για τη συνέχιση των δράσεων του προγράμματος LIFE PureAgroH2O, ώστε να επιτευχθεί η αναπαραγωγή της τεχνολογίας (replicability) και να ενισχυθεί ο αντίκτυπός του προγράμματος.
Ημερομηνία Παράδοσης: 31/12/2024
Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τη Δρ Α. Μαρκέλλου (e.markellou@bpi.gr).